Bước lùi chống tham nhũng ở châu Phi

Source : thanhnien
Acteur : Theo Trúc Lâm / NLĐ
Date : 13/06/2009 15:18

Cuộc chiến chống tham nhũng tại châu Phi bị chùn bước khi cơ quan điều tra tham nhũng bị giải tán, nhiều người bị đe dọa hoặc bị giết chết.

Ông Daniel Kaufmann thuộc tổ chức chống tham nhũng Brookings Institution, một định chế bên cạnh Ngân hàng Thế giới, nhận xét: “Chúng ta đang chứng kiến một thời kỳ thoái trào trong công tác chống tham nhũng và một trong những minh họa đau xót nhất là tính mạng những người dũng cảm đứng đầu các ủy ban chống tham nhũng bị đe dọa”.

Trả giá quá đắt

Báo Mỹ The New York Times nêu nhiều trường hợp như ông Ernest Manirumva, làm việc cho tổ chức phi lợi nhuận Olucome đang điều tra về các vụ tham nhũng cấp cao ở Burundi, bị đâm chết rạng sáng 9-4. Giám đốc tổ chức Olucome Gabriel Rufyiri cho biết người ta phát hiện cặp hồ sơ vấy máu đã trống rỗng của ông này còn nằm trên giường cũng như tài liệu trong ổ đĩa máy tính đã biến mất. Trước đó tại Cộng hòa Congo, nhà báo Bruno Jacquet Ossebi thiệt mạng do vết thương quá nặng sau khi nhà của ông này bị cháy vào rạng sáng 21-1. Ông Ossebi từng tuyên bố phối hợp với tổ chức Transparency International (TI) khiếu kiện đòi lại số tài sản bất chính của tổng thống (TT) nước mình.

Nỗ lực chống tham nhũng cũng suy thoái tại Nigeria khi những người theo đuổi công tác này bị trù dập và đe dọa. Ông Nuhu Ribadu bị đuổi khỏi ngành cảnh sát hồi năm ngoái và phải lưu vong sang Anh vì đã phát hiện nhiều đường dây hối lộ. Tại Nam Phi, một đơn vị gồm những điều tra viên ưu tú có biệt danh là “Bò cạp” đã bị giải thể hồi năm ngoái. Nhóm này đã hoàn tất hồ sơ điều tra có sức thuyết phục cao về khả năng tham nhũng của TT Jacob Zuma và chỉ huy trưởng cảnh sát Jackie Selebi - người thân cận với cựu TT Thabo Mbeki. Tuy nhiên, nhóm “Bò cạp” bị giải thể hồi tháng 9 năm ngoái và người chỉ đạo xúc tiến hai cuộc điều tra là Trưởng Công tố Vusi Pikoli cũng bị giải nhiệm. Trong khi đó, nhiều hồ sơ tai tiếng liên quan đến các bộ trưởng của TT Kenya Mwai Kibaki bị khép lại khi người đứng đầu cơ quan chống tham nhũng là ông John Githongo lưu vong sang Anh hồi năm 2005. Tuy nhiên, gần đây ông Githongo đã về nước thành lập một tổ chức phi lợi nhuận động viên người dân nông thôn chống hệ thống tham nhũng.

Cầu viện nước ngoài

Nhờ sự đốc thúc của TI, các cơ quan tư pháp của Pháp mở cuộc điều tra về các tài khoản hàng chục triệu USD của các nhà lãnh đạo Gabon, Cộng hòa Congo, Guinea Xích đạo và gia đình của họ tại Pháp. Ông Kaufmann ước tính rằng các giao dịch liên quan đến tham nhũng tại vùng Hạ Sahara mỗi năm lên đến hàng chục tỉ USD.

Mới đây, Zambia đã có bước thắng lợi khi kết tội tham nhũng vài quan chức quân đội và một cựu đệ nhất phu nhân là bà Regina Chiluba. Chồng của bà là ông Frederick Chiluba (làm TT Zambia từ năm 1991 đến 2001) cũng sẽ đối mặt với một phán quyết vào tháng 7. Hình ảnh về tủ quần áo cực kỳ sang trọng với trang phục đắt tiền của ông này trở thành biểu tượng cho tính tham lam ở một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới.

Một trong những khoản béo bở đối với các quan chức tham nhũng là tiền viện trợ nước ngoài. Trong cuộc tiếp xúc gần đây với đại sứ các nước cung cấp viện trợ, trong đó có Mỹ và Anh, chỉ huy lực lượng chống tham nhũng tại Zambia là ông Mark Chona đã nói: “Tiền của quý vị đang bị đánh cắp, quý vị đừng ngồi im lặng”.