Hội chứng adua

Hiện tượng “ăn theo nói leo” được những người bán hàng tận dụng triệt để. Khi có một vài khách vào, chủ hàng cho một đám “cò mồi” ra giả vờ túm vào món hàng khách thật đang xem, khen lấy khen để, bảo là “hàng xịn thật”, rồi trả giá cao ngất trời. Người mua hàng thiếu kinh nghiệm sẽ bị đám đông ám thị, trở nên thiếu sáng suốt và quyết định mua vì thấy nhiều người khen tốt.

Trong công tác tuyên truyền, vận động, người ta cũng hay dùng hiệu ứng đám đông để gây sức ép với một “nhóm thiểu số” nào đó. Người ta hay nói: “Cả làng làm rồi đấy, nhà anh có làm thì làm”, hay “cơ quan ai cũng làm điều này rồi, còn anh làm không thì tuỳ”.

Nhìn chung, người càng học cao, hiểu rộng, có ý chí quyết đoán thì càng ít bị ảnh hưởng bởi số đông. Con người càng ít hiểu biết, càng dễ a dua, chạy theo số đông.

Chỉ có những người không ngại bị trù dập, thành kiến, dị nghị mới dám xả thân vì chính kiến của mình, bảo vệ lẽ phải theo tinh thần khoa học. Chẳng hạn, vì kiên quyết không theo số đông cho rằng trái đất là trung tâm vũ trụ, bảo vệ chân lý mặt trời là trung tâm mà Bruno bị thiêu trên giàn lửa. Galilei vì bảo vệ sự đúng đắn của học thuyết Copecnic mà bị ra toà, đành phải đọc lời sám hối, song sau đó, ông vẫn ngửa mặt lên trời mà than: “Nhưng dù sao trái đất vẫn quay”.